Porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia - podstawowe zagadnienia

A A A

Dodany 02.01.2012

Celem opracowania jest analiza podstawowych unormowań dotyczących porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia określonego w art. 23.1a ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm. (dalej: k.p.). Rozważania powyższe zostały uzupełnione o wybrane poglądy prezentowane w orzecznictwie dotyczące tej materii.

W art. 18 k.p. ustalono zasadę uprzywilejowania pracownika. Zgodnie z art. 18 § 1 k.p. postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Jeżeli są one mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są nieważne; zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy (art. 18 § 2 k.p.). Również postanowienia umów o pracę i innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek pracy, naruszające zasadę równego traktowania w zatrudnieniu są nieważne. Zamiast takich postanowień stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy, a w razie braku takich przepisów - postanowienia te należy zastąpić odpowiednimi postanowieniami niemającymi charakteru dyskryminacyjnego (art. 18 § 3 k.p.).
Uregulowane w art. 23^1a k.p. zawieszenie uprawnień pracowników stanowi odstępstwo od powyższej zasady uprzywilejowania pracownika.
Zgodnie bowiem z art. 23^1a § 1 k.p. jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową pracodawcy, nieobjętego układem zbiorowym pracy lub zatrudniającego mniej niż 20 pracowników, może być zawarte porozumienie o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia pracowników niż wynikające z umów o pracę zawartych z tymi pracownikami, w zakresie i przez czas ustalone w porozumieniu.
W przepisie tym, jako przesłankę zawieszenia uprawnień pracowniczych wskazano „sytuację finansową pracodawcy”. W orzecznictwie wyrażono pogląd, iż „sytuacja finansowa pracodawcy”, która stanowi podstawę zawieszenia stosowania przepisów prawa pracy (art. 91 i art. 241²⁷ k.p.) lub postanowień umów o pracę (art. 23^1a k.p.) nie podlega kontroli sądu” (wyrok SN z dnia 06.12.2005r., sygn. III PK 91/05).
Jeżeli porozumienie o czasowym zawieszeniu zasad stosowania postanowień umowy o pracę, obowiązuje w dacie przejęcia pracowników przez nowego pracodawcę, to nadal zachowuje ono swoją moc (art. 23¹ k.p.). ,,Po upływie terminu rozwiązującego to porozumienie nowy pracodawca jest związany uprzednimi (zawieszonymi) warunkami umowy o pracę” (wyrok SN z dnia 13.12.2007r., sygn. I PK 149/07).
W przypadku porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia w k.p. odesłano do odpowiedniego stosowania art. 9¹ § 1-4 k.p., dotyczącego porozumienia o zawieszeniu stosowania w całości lub w części przepisów prawa pracy, określających prawa i obowiązki stron stosunku pracy.